آہلنے وچوں ڈگیا بوٹ

نہ آہلنے دے وچ ٹِکے

پھل ہوٹھاں دا بوہا کھولے

تے خشبو نوں سکے

ایتھے جنہوں وی کھُل لبھے

اوہ فر پرت نہ آوے

جے پرتے تے عمراں دے لئی

جیئون سواد گنوا وے

چن تے جاون والیو لوکو

چن توں مڑ کے

ایس دھرتی دے

بھکھیاں ننگیاں دے گل

چن دی خاک دے ائی تعویذ

مرھا کے پا دیو

اوڑک تساں اتے

ایس مخلوق دا وی تے

حق بندا اے

میرے لئی تے

ویتنام دی جنگ دا پینڈا

میری اک پہلی توں

دوجی پہلی تک اے

واشنگٹن توں

پیکنگ تک دے

رستے اندر

خورے کنیاں

گنگیاں انھیاں

ورہیاں دے اٹکا پیندے نیں

اوہ شاعر اکھواندا سی تے

اُچیاں نیویاں تے ان پدھریاں تھانواں نوں

اکسا ہرا کرن دے بارے

خورے کیہہ کجھ

پُٹھیاں سِدھیاں پڑھدا سی

فر اوہنوں اک کرسی مل گئی

تے اپنے بچھڑے سنگیاں نوں

کارچ بہہ کے

جتھوں وی لنگھدا اوہ ایہو آکھی کردا

جھلیو … سوچو

شعروی اک بینر ہوندا اے

تے بینر

ویلے دے ویلے

اپنا رنگ وٹالیندے نیں

میرے نال دے استاداں

اپنی عزت اپنی تھاں دا

حق منگن لئی

کیتی اج ہڑتاں

کالج دے منڈیاں دا آگو

استاداں دے جتھے دے وچ

ترپدا ترپدا آیا

تے آندیاں ائی

اُچی اچی آکھن لگا

ساڈیاں نمبراں ساڈیاں لیکچراں وچ

رعایت دا اعلان

جے نیئیں او کردے

تے فیر بھلکے

اسیں تہاڈیاں

ٹنگاں بانہواں بھن دیواں گے

اُس آگو مُنڈے توں ہٹ کے

اوہدے نال دے ائی دومنڈے

آکھ رے سن

’’ویکھو ساڈے شیر دے سنگھ چ

؁کیہدا پیسہ چھنک رہیا اے‘‘

پتے باز نے

فر اوہ ائی پتّا سٹنا ایں

جس توں اوہدی چال

نکھیڑویں ہوندی دسّے

بھولیاں بھالیاں سوچاں والیو جھلیو لوکو

تسی کیوں تقدیر اپنی نوں

امبروں سدھی اتری ہوئی شے پئے جانو

جاندے نیئیں او

کوئی وی جنس جدوں

بازار چ آوندی اے تے

سدھم سدھی

گاہکاں دے ہتھ نیئیں جا پجدی

کیوں جے اوہدی راہ چکا لے

آڑھت دی

یا اِنج لئو جے

پتے بازی دی دیوار تے

ازلاں توں ائی اُسری ہوئی اے

بن ترٹّن لگا اے تے ہن

ایہدے اگے

کاہنوں بانہواں تان کے

پالیاں لا کھلتے او

ویلے دے کیلنڈر نوں ہن

اگلا ورقہ تھلُن کولوں

تُسی باز نئیں رکھ سکدے

پانی دے قطرے

جے اک دوجے توں نکھڑن

تے امبراں توں

اتری بارش داناں پاون

امبراں اتوں لتھی ہوئی رحمت اکھواون

پر ایہہ گن تے

اوس ائی پانی نوں لبھدا اے

جیہرا چیاناں دے اپر پجیا ہووے

اوہ پانی

جیہڑا زمیں دے ویہڑے ائی

جھنکاں بن جاوے

وسو اس پانی نوں تسی

کیہڑی رحمت داناں دلیسو

ایتک دا ہڑھ

ڈیماں تے منصوبیاں نال نہ ڈکیا جانا

کیوں جے ایہہ تے

خورے کنیاں

ندیاں نالیاں دے سینے وچ

دھڑک رہیا اے

شیرنوں بھکھا ویکھ کے اک دن

اک گڈر نے

کھدراں دے وچ گھس کے

اک شکار اٹھایا

شیر نے گدڑ اگے اپنا سیس نوایا

پرجہ شیر شکار دے لہو توں

کجھ کجھ تازہ دم ہویا تے

مار کھگورا آکھن لگا

کدڑا … ویکھ نا!

ایہدا ادھ تے ا۳نج میرا اے

جے میں ایس جنگل دا شاہ آں

باقی ادھ دا ادھ

بھجو الی دے پاروں حصہ اے میرا

اوہدے وچوں جیہڑا ادھ پچھے بچدا اے

اوہ ادھ … میرا حصہ نہ سہی

پر جنگل دے شاہ دے ہتھوں

اپنا حصہ لین نوں تینوں

کجھ ہمت وی کرنی پیسی

آجے ہمّت ہئی آتے آ

مینتھوں اپنی ونڈ کرا لے

ہر بندہ کولوں وی

چپ چپ لنگھدا جاوے

فیر وی اوس چڑی دے وانگر

اوہدی چیک

میرے کناں دے اندر پے جاندی اے

جس دے بچے کھاون نوں

کاں ڈھکیا ہووے

نہ روئیو

نہ روئیو

اوے سجرے پھٹیوڑو

ویکھو میں اج

تہاڈے کارن

بوہت ائی وڈے

ہسپتال دی نیہنہ رکھی اے

میں تُساں دی اکھیاں اتے پٹی بنھداں

ویکھو نا! تسی او پیشہ ور للہاری

ایتک اپنی ہتھیں ائی

ایہہ رنگ ٹٹولو

تے دسّو … جے

کیہڑا رنگ کس توں وکھرا اے

ہاں کالا رنگ گھولن ویلے

شاید میں وی

تساں دا کجھ ہتھ ونڈاواں

میریاں دُونہاں ہتھاں وچ پارہ سی پہلاں

دو نویں ہتھ اک بُک دی صورت

جنہوں چُکّی پھر وے سن

ہتھاں وچ اک وِتھ پئی

… کیہ جاناں!! کیکن؟

ہن اک ہتھ چ

ساہمنے وے اپنے ایس ہتھ چ

جیہرا پارہ بچیا ویکھاں

(اوہ پارہ جنہوں میں سونا کرنا چاہواں)

میری اک اک پور دے مُڈھ چوں

چوندا وِسیّ

تے میں مہوسی

اپنی ذات دے باہروں ائی

اوہ اگ پیا لوراں

جیہڑی اگ

ایس بچے کھچے پارے نوں

سونا کر سکدی اے

تے جیہری اگ

میرے صمیر دی لو دے ناں تے

میرے دل دی

اک اک تہہ وچ لکُی ہوئی اے

میں اک واریں سدھی راہ توں

تھڑکن لگا

تے مینوں زمیں اسمان دی

کنبدے دسے

میں سوچاں جے امبراں ہیٹھاں

اوہ بندے جیہڑے ولوں ائی

تیڈھے تے لاویں چلدے نیں

دھرت اونہانوں

کِنج سدھے منہ

بانہواں دے وچ لے لیندی اے

نال ضمیر اپنے دے

اوہناں دی بے سخنی انت نوں جا کے

خورے کس کھاتے پیندی اے

اپنیاں لمیاں بانہواں دا میں تران وکھا کے

اپنی تھانویں

انج مچیا مچیا پھرنا واں

جیکن بانہہ کلاوا بھر کے

میں دریا دیاں وگدیاں لہراں نوں

ڈک لنگھدے ویلے نوں

اپنا سخن الاون توں

ٹھک لاں گا

کدے کدے ایس زمیں دا جے

پڑپاٹے تے

بہاں دے کے نکلے پانی دی

راہ آئے

سارے ٹوئے ٹبے

اپنی جدی پیاس بجھا لیندے نیں

تے ککھ کانے، روڑی، کوڑا

دور سمندراں تیکن

کدھرے جھکن دی کوئی تھاں نہ پاون

چو این لائی!

توں ہوویں یا تیرا لیڈر

تساں دونواں نے

جیون دیاں راہواں نوں انج پدھرا کیتا

جے دنیا بھر دے

سب ٹوئے ٹبے کھالاں

تساں دی راہ وچ آون دی

سونہہ رکھدے نیں

رب کرے جے ہر ہر تھانویں

ایس انھی دھرتی دا اپڑ

انج ای پیا پھٹے

پر ایہہ گل تے ہر ہر تھاں دے

اپنے لیکھ نصیبے تے ای جامکدی اے

کسے نے تساں توں اُنج تے

کیہ لینا ایں

پر اج ہر دل

تساں سکھ ورتا وندیاں روحاں دے سکھ کارن

اپنیاں اپنیاں تہواں وچوں

ایہواک دعا منگدا اے

جے اوہناں دے دوالے دی رب

انھی زمین دا پڑھاڑ کے

اوہناں دوالے دی رب

انھی زمیں داپڑ پھاڑکے

اوہناں دوالے دکھاں دے لپئے سب جالے

وھریک ونجائے

اوہناں دوالے ورہیاں بدھے

انھیاں نھیریاں دے ویہڑے وچ

تساں ورگا نور کھنڈاے

ربا! میں ورگاہوں تیری

ٹٹ کے اک دعا منگی سی

تیرے دیس دیاں ایہہ اُچیاں نیویاں راہواں

پدھریاں کردے

ایس دعا دے حرف تے جیویں

سارے پچھل پیرے ہو گئے

تے ہن میں……

تکلے ورگے سدھے بندے نوں

ڈنگیاں تیڈھیاں بندیاں دے وچ

رہندیاں رہندیاں

سو سو تریڈھاں پیندیاں جاون

تے انج لگے

جیکن میریاں ریجھاں سدھراں

میریاں لکھدیاں انگلاں دے

کڑ ول ہوئیاں نیں

اک بڈھی نوں

ویسی گھیووا لپکا ہے سی

کل دوپہر اوہنے اپنی

رڑکے والی چائی ٹوٹے ٹوٹے کینی

تے اپنی بوری وی

اونے پونے گاہکاں دے ہتھ ویچی

کھاڈی اُتے ہتھ ٹکا کے

آکھ رہی سی

’’بھٹ پوے ایس ویسی گھیووا

چسکا بھنیو

ایس بوری دے چارے نے تے

میرے تن ویاں لیڑیاں تے دی

گٹھ گٹھ گھسراں پادتیاں نیں،

تافیاں دے پہلے باب چوں

دوجا باب جدوں نکلے تے

دھرتی اُتے

ڈاہڈا اوجھا بھم آوندا اے

ایس توں بچن لئی تے

قوماں دے دل وچ ای

زلزلے دی سونہہ رکھن والا

کوئی مرکز ہونا چاہی دا

پر ایہدی تنصیب

ذار اوکھی ہوندی اے

اکھیاں مٹیاں تے مینوں اپنے گھر اُتے

گرجھاں، ہلاں تے کاں ڈھوڈر

اُڈ دے وسن

اکھیاں اکھولاں تے ہر پا سے

چپ دا راج اے

اینی چپ…… جے

ہر بندے دے دل دی دھڑکن

اوہدے نال دے بندیاں دے

کناں وچ پئی کہرام مچاوے

کیہ جاناں ایہہ رت کجیہی اے!!

میرے گھر دیوگنگیو کندھو

تسی ای ایس جا گدے خواب وی

کجھ تعبیر سجھائیو مینوں

مینوں تے ایس الٹے پلئے

منظر وی

کجھ سمجھ آوے

پچھلے تیہہ ورہیاں توں

میرے دیس دے قبرستاناں دے وچ

جیہڑیاں قبراں دی بنیاں نیں

اوہ مینوں

پتھرائیاں ہوئیاں اکھیاں جاپن

جیہڑیاں آل دوال دے

بسے پن توں نس کے

قبرستاناں دے

مکھاں تے جا لگیاں نیں

بجلی دے چلدے پکھے توں

ٹکر کھاکے

اک چڑی ٹوٹے ہوڈھٹھی

تے میریاں اکھیاں دے اندر

اُس بندے دا انت سمایا

جیہدے اندر

اوہدی گھل آگی ہووے

چلدے پکھے دی شوگر

سن نہ سکے

صوفیاں کہیا

دل دے نال زبان دا

جے ایکا نہ ہووے

تے فر بندہ

بسیئر سپ توں وی ماڑا اے

میں آکھاں جے

ایہہ گن تے سب توں وڈا اے

ایس کر کے جے سبھے آکھن

اج وی ونیا وچ

سیاست دی معراج تے

ایہو گن ایں

لمے سفر تے ٹریا پانی

گندہ وی ہووے تے

ستھرا ہو جاندا اے

پر ساڈی تے جیویں

کوئی وی منزل نیئیں ایں

تاں ای شاید

یونیاں کھدراں نالیاں آڈاں دے وچ ڈکے

اپنی اپنی تھانویں

گلدے سڑدے پئے آں

پانی نوں گہراون والیا

توں ندی دے اُپر ایں

یا تھلے بنے

توں میری ایس ہک دے زور توں

بچ نیئیں سکدا

میرے ضمیر نوں بولن توں

روکو… اوئے لوکو

ایہہ تے مینوں

میرے جتھے وچوں نکھڑیا

کوئی باغی تے کٹڑممبر لگدا اے

ہسدا وسدا شہر وی

مینوں تے انج لگے

جنج آسیوں ڈر کے

کسے گھر دے واسی

گھر دی اک اک شے توں ترٹھ کے نس گئے ہوون

ساڈے منہ متھیاں تے

ساڈیاں وڈیاں دے لیکھاں دیاں اُوجاں

……کالیاں چھائیاں

جیہڑیاں… نال کریماں کدھے چھپاوی لئیے

تے مڑھ کا چھڈیاں ای

میک اپ روم چ جا کے

مکھ اپنے نوں انج پئے کجئیے

جیویں کنواری ماں ڈھڈ اُتے پلہ دیوے

جیہڑی گڈی اُچے چڑھ کے

وچ ہواواں تارا بن کے

گھوریاں لا کے

دیکھے پئی نوا ناں نوں

گھٹ گھٹ جھپیاں پاوے پئی

اُچیاناں نوں

اوہدی ڈورتے

لگے کچ نے وی

اوڑک لہہ جانا ایں

وا، اُکھڑی تے

جھگ دے وانگر

اوہنے وی بہہ جانا ایں

ویکھ نی مائے

پیو دے پیار توں تھڑکیا

تیرا ایہہ پتر… میں

تیرے لاڈتوں وگڑیا پتر

جو کجھ کھاواں جو کجھ پاواں

اوہ ساا کجھ

ہن میری اک کمزوری اے

ایس کھا جے ایس پہناوے نوں

توں جو جو اُچیاں دتیاں

اونہاں اُچیاں توں ہیٹھاں

میں ہن کدے وی آنیئیں سکدا

توں بھانویں چکی پہیویں

یا چرکھا کتیں

لوکاں دے بھانڈے مانجیں

یا دھوڑاں پھکیں

یا خیرات تے قرض دے سکے

اپنی جھولی وچ بھر لیا ویں

میرے بانے دا لشکا گھٹ نیئیں ہونا

تیرا متھڑا

بھانویں تریڑاں تریڑاں تھیوے

پہلاں بچہ روندا سی تے

آپوں اپنے منہ دے وچ

انگوٹھ لے کے سوں جاندا سی

ہن بچہ رو وے تے

اُہدیاں بلھیاں دے وچ

اوہدی امبڑی چوسنی دے کے

شیشے دے کھڑ کھنجے لگی

میک اپ دے وچ

رجھ جاندی اے

آپنیاں سانہواں دے سُکھ

خالدہ ماجد دے ناں

گھُلّے ڈاہڈا نھیر جویں ہُن گھلیا اے

بجھیا کلُل جائے پھَٹ جویں ہُن کھلیا اے

جھلّے کوئی نہ تھاں تے ٹکراں ماراں میں

ربّا! اُنج کدوں تینوں چتیاراں میں

نام کتاب: ریتنجناں

شاعر: ماجد صدیقی

پہلی اشاعت: 1978

ناشر: اپنا ادارہ، ڈھوک کھبہ، راولپنڈی

اندر دی ہَک زہر سی دھا گئی وِچ وجود

اکھیں پھرن رتینجناں، جگرا ہویا سواہ

زور شباباں ویلے جنی میں اتھری ساں

میرے سر دا صحب سی

اُس توں وی کجھ اگے

جس وی ہک دے زور توں

دھرتی وی کنبدی سی

پراوہ کرماں بھرماں والااے گلوں سی ڈاہڈا درد ارانے اڑیا

اوہدا ن تے بھُوڑی وچ

جیئوں تیوں لنگھ جاندا

پر اوہدی ہر رات نتھا نویں

اوہدیاں بکاں ورگیں ا اکھیاں وچ

دھمدی سی

گھر آوندا تے بس اوہنوں جنج

سپ سُنگھ جاندا

وِرلا ائی اوہ، ہوٹھاں چوں

؁کوئی بول الاندا

ساڈی جھول وی رب سچے نے

بھروتی پر

اوہدی اوہ بے نانویں چپ

نہ مگروں لتھی

اوہدے بال نے وی جد اس توں

اوہدی چپ نوں کھوجنا کیتا

اوہ چپ رہیا

فر اوہ بال وڈیرا ہویا

تے اوہ وی باپو دے وانگر

چپ دے جال چ پھسدا گیا

ایتھوں تیک جے اک دن اوہنے

ڈانگ ہُلاء کے

اپنے کامے پیو دے ویہڑیوں

لنگھدا رستہ

زور دھنگانی لنگھدا رستہ بند کر دتا

اس رتے وچ کندھ پادتی

پیو دی بُلھیوں

اوہدی ورہیاں بدھی وَیری چپ لاہ دتی

پر ایس گھول چ

ساڈیاں اکھیاں دا چانن وی جاندا رہیا

گل مقدمیاں تیکن اپڑی

ساڈیاں ہکاں سُنجیاں ہویاں

پروڈ کے

تے اوہدے پُت دے پُت دا متھا

سارے پنڈ چ

اج وی لشکاں لاٹاں مارے

میں سوچاں جے سوہنیا ربّا

توں سانوں بھاں توں

ایس توں ودھ وی دکھ دے دے

پر ساڈے ایس پُت دے پُت نوں

پیو دے دتّے جذبے نال

سنگھاری رکھیں

ساڈے گھر چوں لنگھدی راہ وچ

اسری کندھ اُساری رکھیں

کیوں جے گھر دی آزادی دا

ایس جگ اندر سانواں کوئی نئیں

دھرتی تے درگاہوں لتھی

ایس نعمت دا نانواں کوئی نئیں

(۳۲ مارچ ۶۷۹۱ئ)

پترا ایہہ گل ونجن دے توں

میں اُدھلاک دے پچھے توں کیوں

اپنی جند ونجنیاں ایں

پیو آپنے تے وس کے

روز قیامت توڑیں

متھے لیک لونیاں ایں

مینڈھا متھاتک جس اُتے

کالک پوچا پھریا ای

میں ساں باغی موج تے

نس پئی ساں

وگدے دریا دے وچوں

مینڈھی چھیکڑ

پترا ایہہ ائی لگنی اہی جولگ چکی اے

میں اوہ رن آں

جیہڑی تھُک کے

اُس تھکاں نوں چٹ نہ سکّی

تینڈا پیو اوہ مردہ مچھندر اے جس

میندھی لکھوں ہتھ نہ آوندی

عزتاں اُتے وس کے

مینڈھے متھے اُوج لوائی

پترا اس گورکھ دھندے دا

سارا حال تیتانہہ کیہہ دساں

اِس خونخوار دے ہتھوں تے میں

اپنے پیو تے ماں دی

گوربی گندی کیتی

اِس مینڈھے نال چنگی کیتی

مینڈھے دل دے گجھے پھٹ توں

چھیڑ نہ پترا

مینڈھی اِس کھیتی دا

کلہا حاصل توں ایں

تینڈھی سوہل ملوک جوانی دی چھاں ہیٹھاں

مینڈھے جیئون دے چار دہاڑے

جیکن تیکن ہویا اوڑک لنگھ ائی ویسن

مانہہ ایہہ چار دہارے پترا

اپنی ٹھنڈی چھاں دے وچ

لنگھاون دے توں

پیو اپنے نوں

نویاں سیجاں مانن دے توں

اس دا پیو بی ہتھ بٹیرا

تے کچھ چ پنجری

اتھے پاہر رکھیندا اہیا

اُنج چلھیا نے اُتے بیٹھیاں

گلاں دی مستیائی اُس دی

مینڈھے پر سنّے متھے تے

تھکیاں ہویاں نیناں دی بے انت اداسی

ہسدیاں ہسدیاں پلکار رے وچ

لاہ دیندی اہی

تاں ائی تے مینڈھی جھولی وچ

پنج دھیاں تے ایہہ اک پُتر

رب دی نظر سولی پاروں

تکدیاں تکدیاں ست سالاں وچ

سلک پئے سن

اس پُترے دی سِک بی

میں ہن کیکن دسّاں

خنگاہواں تے منتاں من من

کُکڑ دے دے، بکرے ونڈ ونڈ

لوہ لوہ کے

ورھیاں پچھوں ونج پوری ہوئی

مینڈھے سجرے دا سائیں

وت مانھ کلہا چھوڑ کے

کج کواریاں دھیاں مینڈھے پلے! کے

اسّے چھڑی چ اک دہاڑے

اکھیاں نوٹ کے جُلدا ہویا

اوہ ٹریا تے بھٹیاں تاء تائ

تن اگی دے اندر ڈاہ ڈاہ

کھیتراں وچوں، رُکھاں تھلوں

تیلے چُن چُن

تتیاں ٹھنڈیاں رُتاں دے وچ

دان بھُن بھنُ

میں اِنہاں پنجاں دھیاں نُوں

پیکے بوہیوں ودیاں کیتا

جنہاں وچوں تریں دھیاں دا

رشتہ دیکے

میں اس جیونے جوگے

ست خنگاہیں دے خیر دی

چُلھ بی جنج تنج وسّوں کیتی

ہن ایہہ جیون جوگا آپ بی

پنج دھیاں پُتراں دا پیو اے

پیئو بہشتی آں پر اس بی

اجے مّنوں وساریا نئیں ایں

ہتھ بٹیرا تے کچھاں وچ پنجری لا کے

اٹھے پاہر

شرابیاں دے آرگُٹ راہندا اے

یادت اپنی تریمتی دی اکھیں وچ

اکیں پاباہندا اے

نونہہ بی میں توں

کنڈولا کے ای باہندی اے

اس دا نخرہ پنج پا اے

تے ست پا بھوئیں توں

جائی راہندی اے

وت بی میں اِس خنگاہواں دے

خیرآں تک کے

اپنے سارے دکڑے وِیرا

ککھاں پتراں دے سنگ

جُھلکے جُھلکے شامل کر کے

نال دھنو اکھیاں لیکھاں تے

تتیاں سانہواں دے

جیندی پئی آں

سٹھاں ورھیاں توں اگی دا

سِنیاں تے وَن سُکیاں لکڑیاں آفر ائی

بالن تھیندی پئی آں

جے اسانہہ میں ربّ آکھاں

تے کفر الانواں

پرجے سچ پھُر لیندے اوتاں

ایہہ گل بی مانھ پُج آوندا

مینڈھے گھر آلے دا

اس جہان چ

کوئی جوڑ نہ سانواں ایں

اوہ مینڈھے عزتاں وے ویہڑے

پیلاں دا پرچھانواں ایں

اُس جنے دا ائی ایہہ ہٹھ اے

جس مینڈھے جیہی کنجری آں بی

ساریاں ٹھاٹھاں باٹھاں ہوندیاں

سینے دے نال لاگھدا اے

نئیں تے میں بجل دو چُکے

سچ پھر لینددے اوتاں

کنجریاں توں بی ودھ آں

کیوں جے مینڈھیاں سُتیاں سدھراں

اس مردود جگائیاں اہیاں

جس مردود دا جھگا میں بے دوش وے کارن

؁انت وساہ وی

منی تے پر منی تھاں اہ۹ی

آپے علموں، حکمتوں، لختوں؁جگ جہان چ منیا ہویا

اوہ مردود

میں جس آں کدیں بی

دوں ہوٹھاں چوں اپنا پیو نہ آکھاں

ہولیں ہولیں

مینڈھے نیڑھے انج آلگا

جیویں زمیں وچ

ہالی دا ہل لہہ ویندا اے

میں سوچاں

بندھ بی خبرے کیہی بلا اے

جیہڑا اس دنیا وچ

خبرے کیہ کیہ اوجڑ سہہ ویندا اے

تینڈھے توں کیہہ پڑدا بھینے

اِس کلیکے تے

ساڈے ، متھے اوہ لیک لوائی اے جیہڑے

روز قیامت توڑیں

دھوتیاں لاہندی نئیں آں

میں تتڑی دیلیکُ جے تپ گئے

نئیں تے میں اِس دا رشتہ

اُس کو ہجے تے کلموں ہیں آں

پئی دیندی آسو

جیہرا گل کرے تے

منہ دیاں لالاں نوں بی سانبھ نہ سکے

وچلی گل ہن کیہہ پچھنی ایں

میں اُتے تے گڑا خدائی آوسیائی

سانوں سکھی تک کے

کوئی بی سکھی نہیا

تے ساڈی اس جھل وللّی

شکلوں نُور تے عقلوں انھی

کِکراں جیڈی وھی نے بھینے

خبرے کتھوں جاگ لوائی

اِس نج جمنی نے تے سانوں

جیوندے جی ائی

دھرتی دے وچ رُم دتا اے

ایہہ تے رب دی دین ایں جے

ایہہ معاملا اتھوں تک ائی وِڑیا

نئیں تے بھینے

اِس دا پیو تاں

منتاں تے لکھ حیلیاں پچھوں

اِس چو چشمی دی جند لئیوں

خبرے کس ویسلے ٹلیا

پر کیہہ ٹلیا

اِس توں ٹل کے

آپوں ساڈیاں ہتھاں وچوں جُلدا ہویا

کیہ آکھاں تیکیہ نہ آکھاں

شکر خدا دا جے زہروبی

اُس بے دوشے اُتے

کوئی کٹ نہ کیتی

ربّ اساڈی سننی آہی

تے اوہ نویں سونی

اِس کلمو ہیں آں اپنے بوہیوں

ودیاں کرن نوں جی پیا اے

تے نکیاں بالاں دی

چوگ لیاون جوگا تھی پیا اے

میں اُسانہہ ہن کیہہ کجھ دساں میں اُسانہہ کیہ کجھ سمجھائیں

جیہڑیاں گلاں توں آہدا ایں اوہ نئیں سوکھاں مینڈھے تائیں

چکی بی اوہ پیہہ گھِندی اے چرکھابی اوہ کت گھِندی اے

ڈنگیاں سِدھیاں گوگیاں بی اوہ توسے تندورے گھت گھِندی اے

ویہرے وچ بہاری اُس دی جیئوں زمیں مج پھریا ہووے

وال اُس دے اِنج کُھل کُھل پوندے جیویں کوئیخ بدل ڈریا ہووے

ونج ونج کے اُس گھار میانے ختم قرآن بی کر گھدا اے

دِین دُنی دے تپنوں بی اس گھڑا دلوگھڑ بھر گھدا اے

اُس بلائی دے منہ متھے وی ہن جھال نہ جھلی ویندی

اِنج سمجھو جوں شوہ دریاں دی اٹھدی چھل نئیں ٹھلی ویندی

گھر رکھن جوگی بی نئیں اوہ باہر بی کوئی نہ بوہا جھلے

جیہی کجیہی جے ہو ونجے تے کیہہ رہ ونجسی ساڈے پلے

پھُپھی آلی ٹیک بی اس دی مانہہ تے ہن پئی بھجدی دّسے

جے میں کوئی بی گل چا پھیڑاں اوہ چھوہ باہندی لمے قصّے

پڑھیا لکھیا پتر اُس دا دھی ساڈی کوری دی کوری

نہ اوہ تنگ پجامے پیندی نہ گلمے تے لیندی ڈوری

نہ اس فلماں داناں سنیا نہ اُس علم کتابی سکھیا

نہ اُس شرم دی لوئی لاہی نہ اُس ٹرن شتابی سکھیا

اُس مرنے جوگی دا پڑھنا مڈھوں ائی سانوں پُجیا نہیا

اُس دے لیکھ نصیبے آلا قصّہ رب تے گھتیا اَہیا

دس براوا میں اُسانہہ ہن کیہڑا کیہڑا چج سکھائیں

شرم حیا ونجو ائیں س دا اِس نالوں تے مر نہ جائیں

توں آہدا ایں نواں زمانہ ساڈیاں ویلیاں کولوں وکھ اے

ایہہ ائی نواں زماہ ایں تے وَت اِس اُتے لعنت لکھ اے

ہا بھینے! رّب پڑ دے کجی، خیر ممارکھ جیویں شالا

عمروں لمے ساہ ڈھینی ککھوں لکھ پئی تھیویں شالا

مدتاں پچھوں رب چا اُس دے دتے تے بی بھَو پایا اے

مینڈھیاں اکھیاں دا چانن بی وت اج مڑ کے گھر آیا اے

ہا بھینے جد توڑیں تال اس وڈیاں اسکولاں وچ پڑھیا

اُوّن توڑیں اس دا دل بی ساڈے اُتوں نہیا چڑھیا

ہن اوہ نوکر چاکر ہویا، ہُن نیں اسدیاں دور بلائیں

ایہہ گل پھٹی ایء چنگی اے وچلی گل کیہہ آکھ سنائیں

دل دا بھیت اُسانہہ کیہ دسّاں، پتک بی نئیں ساہندا اہن اوہ

گھر بی آوے تے اَساں توں پرے پریرے راہندا ہن اوہ

بھین بھراواں دے ہتھ بی اس کدیں نہ ٹیڈی پیسہ دھریا

توں ائی دس اُس آسطے اسّاں کیہرا کیہڑا دکھ نہیں جریا

وت بی ایہہ ائی سوچ کیبھینے منہ تے جندرالا گھندی آں

اُس دی ساکھ نہ ماڑی ہووے اپنا لہو کھولا گھندی آں

ہن جے اُس دے چالے ایہہ نیں کل خبرے کیہہ صورت ہوسی

پُیو اس دا کس بوہے اُتے اُس دی خاطر ونج کھلوسی

ایہہ ای گل بس کھاہدی ویندی جس توں گل ہلانا نہہ سکدی

گھر دی گل گھر رکھی ہوئی اے لمّی ڈونڈی پانا نہہ سکدی

خورے مینوں اج کیہڑی سوچ آ کے

گھیریا اے

اِنج مینوں لگدا اے

ازلاں دے درزی نے

پھرکی تے چاڑھ کے تے

اج مینوں پھریا اے

جھلی جھلی لگدی اے

سوچ تے وچار وی

میں تے پَڑ ماریا سی

کھاہدی نئیں سی ہار وی

ایہہ تے گل سچ سی

جے میری ایس جِت وِچ امبڑی دا ہتھ سی

پر میرے مکھڑے تے لہراں ٹھاٹھاں مار دی

جوانیاں دی رُت سی

اکھاں وچ شرماں حیاواں والا کجلا

قد جیویں باجرے دا سٹہ سی نکھیڑ واں

گُتھے ہوئے انگ سی تے جثہ ہیسی پھیرواں

جوں وکھ عزتاں دا مان مینوں ملیا

آپنے ائی جیہا نالے ہان مینوں ملیا

ایس جگوں جاندی واری، پیئو میرے

رّب اوہنوں جنتاں چ جاگھ دئے

اوہدیاں امنگاں تے دعاواں نوں سہاگ دئے

امبڑی دے ہتھ میرا ہتھ اِنج دتا سی

امبارں تے بیٹھا ہویا رب وی سی کنبیا

خورے اوہنے فیصلہ ایہہ

موڑ کیوں نئیں لتا سی

’’چلو ایہنوں کجھ دیر

ہور حالیں جیئون دیو؁ایہدیاں نیانیاں نوں

رگاں وچ لہکدا

نہ لہو اجے پیئون دیو‘‘

اوہ تے خیر ہوونا سی

پُیومیرے امبڑی تے

نالے ساڈی اکاں وچّوں لہو ائی چواونا سی

اٹھّے اکھاں میٹیاں تے

اوہدے پچھے رہن والے اسیں پنج بالساں

جیہڑے کلّی امبڑی دی

جان دا وبال ساں

ہوندے ہوندے اوکھ سارے

نیڑے سادے ڈُھک پئے

مشکلاں نحوستاں دی اینہن ورہاوندے

بدل ڈراؤنے

ساڈے سراں اُتّے جُھک پئے

ویلے سدماریا تے

پینڈے پے کے عمراں دے

اساں اک اک ویلا انج سی گزاریا

جیوں ی ساڈی ماں نئیں سی

چھتری دی چھاں سی

رب انہوں سکھ دیوے

اوہدے پاوں سر ساڈے

سدا آئی اُتاں سی

ہوندے ہوندے اک ویلا

اوہ وی فر آگیا

جیہرا میری امبڑی نوں

گنُجھلاں چ پا گیا

اوہدے ہٹھ حوصلے نوں

فرجیوں ڈھا گیا

ادوں اوہدے گل وچ

شرع والی پھاہی سی

اوہدی کلھی دھی

جیہری سوہویں نوں پُجی سی

تے اجے نہ ویاہی سی

ہن ا اوہدی اکھیاں دا

بنی ہوئی روڑ سی

تے اوہنوں گھروں ٹورنے دی

انُوں ڈاہڈی لوڑ سی

تے اوہ نئیں سی چاہوندی جے

آپے وانگوں مینوں وی اوہ

دُکھاں تے مصیبتاں دے ہڑھ وچ روڑھدی

تے میں وی کجھ چراں پچھوں

اوہدے وانگوں سُکھاں دے گھروندیاں نوں

پگ پگ لوڑ دی

ایہہ تے گل سچ سی جے

مینوں اوہدے پیار نال

اوہدی اُچیّ رکھ الے سوچ تے وچار نال

شرماں حیاواں دا جمال ہے سیملیا

جگوں وکھ جیئون دا خیال ہے سی ملیا

پر بھلا کون اِنھاں لاں نوں چتار دا

کون کوئی بوجھ کسے ہور دا سہار دا

جھُکے ہوئے پلڑے نوں ہر کوئی ویکھدا

کون کسے نال اگ بھانبڑاں دی سیکدا

رّب پر کسے نوں

بھُلاوندا وی نئیں جے

بھانویں ہووے رِنج وی اوہ

ہتھوں پیدا کیتیاں نوں

چراں تائیں اگاں چ

چلاوندا وی نئیں جے

کجھ میرے سوہج تے سبھا پاروں کر کے

کجھ میری امبڑی دے

سیانپاں نوں تک کے

تے کجھ خورے رب دیاں کیتیاں توں ڈر کے

گبھرو جواں اک گھر ساڈے ڈُھکیا

پیو تے اوہدا جیوندا سی

پر جیوں لپے ہوئے کچے جیہے کوٹھڑے چ

بجلی دے بلباں دا

چِٹا گُوہڑا رنگ سی

انج ائی بس انھاں

پیو پتر دا سنگ سی

پیو دے نال اوہ سی پیا

ڈاہڈا چنگا لگدا

اوہدے پاروں وڈ کے دا

متّھا پیاسی جگدا

مُنڈا میرے ہان دا سی

پر ڈاہڈا اَتھرا

اوہدے نالوں گھٹ نئیں ساں

میں وی ذرّی قطرہ

ویہڑیساڈے اڈیاں تے اِنج آکے ٹُریا

کنڈھا میرے صبراں دا نال نال کھُریا

کیوں نہ بھلا چائیں چائیں

پَیر اوہدے وجدے

دنیا دے مان اُنپوں

سبھے ہیسی سجدے

ہنے ہنے سولہویں جماعت اُٹے پڑھی سی

گُڈی اوہدی سدھراں دی

امبراں تے چڑھی سی

اونہوں جیہی تھوڑ وی نہ ہے سی

کسے ساک دی؁

اِنج وی سی

انہوں اک بُڈھی

میری ماں وانگوں ا۳نج ائی پئی سی تاکدی

سگوں اوہدے ماپیاں نے

اِکی گلوں نال اوہدے

ساہمنے دے ساک

اُسے ہُڈھڑی دی لاڈلی نوں

مِتھنا وی کیتا سی

پر اُنھے زہر دا پیالہ ایہہ نہ پیتا سی

خورے کیہڑی گل سی

تے خورے کیہرا ول سی

رب ولّوں پئی

ایس معاملے نوں ٹھل سی

شکراں تے لکھاں ائی

دعاواں دا مقام سی

ویہندیاں ائی ویہندیاں

کتاب وچ زندگی دی

اوہدا میرا اکو تھائیں لکھیا ہویا نام سی

خورے مینوں اج کیہڑی

سوچ آکے گھیریا اے

انج مینوں لگدا اے

ازلاں دے درزی نے

پھِرکی تے چاہڑھ کے تے

اج مینوں پھیریا اے

جھلی جھلی لگدی اے

سوچ تے وچار وی

میں تے پڑِ ماریا سی

کھاہدی نئیں سی ہار وی

اکھاں وچفکراں دے

سُول جیہے نیں چبھدے

نونہہ میریاں مشکلاں دے

میریاں ائی خیالاں وچ

ا۳نج پئے نیں کُھبدے

جیویں میری زندگی دا

سُکھ وی سی مانگواں

چن جیہا کو نت میرا

لکھاں چوں جیالڑا

تے ڈاہدا بھولا بھالڑا

جگوں وکھ فکراں وے چِکراں چ پھسیا اے

اوہنے مینتھوں میرا وی سہاگ جیویں کھسیا اے

آکھدا ے

تکمیری جند پئی آجاوندی

بنضاں ٹٹول مینوں سوچ پئی آکھاوندی

مر نے توں پہلاں مینوں موت پئی آ آوندی‘‘

تے میں نت سوچدی آں

سوچدی آں سواہ

تن پنے نوں نوچدی آں

ربا! سر ساڈے توں

وبال کیہا پایا اے

کیہا ساڈا سُکھ

اِنہاں فکراں مکایا اے

سوچدی آں تھوڑا جیہا عرصہ بِتان تے

رب ساڈی جھولی

تن بال گھۃ چھڈے نیں

ماپیاں دے نال اوہدے

میری وی تے سانجھ اے

کجھ ساڈے بالکے تے

کجھ ساڈے وڈے نیں

جیوئن جوگا خورے کیویں

سوچ نئیں جے سکدا

لکھاں تے کروڑاں دا اوہ

بنیا پھر ککھ دا

چپ چپ رہنا انھے

خورے کتھوں سِکھیا اے

بھیڑ جیویں ازلاں توں

لیکھے ساڈے لکھیا اے

آکھدا اے:

تک بھلا کیویں رانہہ میں ہسدا

جدوں سکھ جگ والا

نئیں ایں میرے وس دا

بڈھی جیہندی نال ساڈے

کندھ نال کندھ سی

اوہدی پچھی عمراں دا

کنّاں اوکھا پندھ سی

کونت اوہدا مویا

اوہدے پت وی وہا گئے

انھوں کیڈے اوکھیاں بکھیڑیاں چ پا گئے

تے اوہ جیہڑی

تیریاں سہیلیاں دا مان سی

تیرا اوہدا بچپنے دا

ڈاہڈا گوہڑا ہان سی

اُنھے وی تیمل کیہڑا

پایا اے جمال دا

اوہدی جھولی گھتیا نیں

منڈا باراں سال دا

ایہہ وی گل نئیں

گل سوچنے دی ہور اے

دلاں اتے عقلاں دا

کنّا داہڈا زور اے

اُنھے جیہڑے خواب

دل آپنے سجائے سی

اونھاں تھانویں جھولی وچ

سُول اُنھے پائے سی

جنھوں انھے منگیا سی

اوہ نہ اوہنوں ملیا

اوہدیاں امنگاں والا چھِل کویں چھِلیا

تے اوہ جنّھوں

ریل دیاں پٹڑیاں نے وِنّھیا

اوھنوں کنہاں اوکھتاں نے

بھانبھڑاں تے رِنھیا

ہور تیرے اگے

گل چھوہاں کس کس دی

آپوں ہے واں سپ

حد نئیں ایں جیہدی وِس وی

میں نہ تیناوں ڈنگدا

تے کیہڑا قہر ٹُٹدا

وکھ تیری کوکھ وچوں

اِنج تے نہ پھٹدا

جیہڑا رُک۔ بنیا ایں شوکدے چنار دا

راہیں راہیں چِنگاں ائی پیا اے کھلار دا

میری بھکھی چاہ تینتھوں سارا کجھ کھوہ لیا

سُکیاں کریزاں نے سی دل تیرا موہ لیا

اجے وی جے ویکھدا واں

تیرے بُسّے نک نُوں

تیرے کھُلے لیڑیاں چ

پتلے جیہے لک نُوں

تیرے مٹھے مکھ نُوں

تے تیری کالی اکھ نُوں

ویدھ تیرے کنّاں والے

بِناں کسے گہنیوں

ویکھاں جیتے رہن

اکھوں اتھرو نہ ویہنیوں

دس تیرے اگے بھلا کیویں ہسّاں بھولئے

مشری توں مٹھئیے تے پھُلاں سنگ تولئے

تیرے ہتھ کوئی وی تے

پھُل نئیں میں دتا اے

سگوں تیاتھوں تیرا ائی

نکھار کھوہ لتا اے

ایہو ئیں

لکھاں نیں کڑھا نے میری سوچ دے

نال جیہڑے کالکان دے

متھا میرا پوچدے

اگاں مینوں لاوندے

تینت مینوں ساڑ دے

سوچ دیاں سولیاں تے

نت مینوں چاہڑ دے

مُٹھی وچ بھچیا اے دل میرا دھڑکدا

سُکھ میری اکھاں وچ روڑ وانگوں رڑکدا

جیئو میرا گھٹدا تے جند پئی آ جاوندی

نبضاں ٹٹول مینوں سوچ پئی آکھاوندی

مرنے توں پہلاں مینوں موت پئی آ آوندی

میں جگ اندر نُور کھنڈایا

جے روکن وی نکلے مینوں

نھیریاں اپنا بھرم گنوایا

میں جس پاسے وی ٹُر چلیا

راہواں مینوں سجدے کیتے

ایس دھرتی دا سینہ ہلیا

سوچیں میری زور سی وہتا

چپ میری تاریخ سی جگ دی

وَیریاں دے گھر شور سی بوہتا

فر خورے کی ہویا مینوں

میں انج اپنا آپ ونجایا

ایہہ جگ اوڑک رویا مینوں

ہوٹھ میرے کملاون لگ پئے

وچھڑیاں سمیاں دے پرچھانویں

اج مینوں یاد ون لگ پئے

میں تے نیواں پونا نئیں سی

میں خورے کیہ کر بیٹھا واں

جِنج ہویا اِنج ہونا نئیں سی

نام تیرا تڑفے گا تینوں

نام تیرے نوں جانن والے

تیرا روگ پچھانن والے

جیہڑے وی زمّیوں اپر نیں

بُک بُک اتھرو کیرن گے اوہ

ہوٹھیں جبھاں پھیرن گے اوہ

کہندے نیں جثے دا حصہ

جیہڑا وی۔ گل سڑجاندا اے

جے اوہنوں کٹ دتا جاوے

روگ پُرانا جھڑ جاندا اے

ایہو گل سوچی سی توں وی

ایس ائی گل نے شاید اپنے

جیوئن دا ساڑ مکاون خاطر

تینوں وی ایس راہپایا اے

گجھی موت ازماون مگروں

جے توں ویکھ رہیاوی ہوویں

ایہو کجھ ویکھیں گا پیارے

تیریاں سنگیاں ساتھیاں وچوں

’’ کنّھے ‘‘

کیہ کجھ فرمایا اے

اوڑک جے ا۳نج ائی مرنا سی

دکھ دریا دی پہلی پھیٹے

اپنا آپ مُکا لیندیوں توں

ورہیاں بدھی عمراں تیکن

وں کس سوچے ڈُبیا رہیوں

کیوں جیون دیاں اکھیاں دے وچ

کنڈا بن کے چبھیا رہئیوں

جے کنڈا ایء بننا سی آ

چبھنوں بس نئیں کرنی سی توں

اپنے اتے وس کنے اپنی

سامی اِنج نئیں بھرنی سی توں

۔ ۱ ۔

آہلنیوں اک بوٹ سی ڈگا

چِڑیاں چِڑ چَڑ چُوں چُوں لائی

کال کلوٹا کاگا ہسیا

چِڑیاں دی اکھیاں وچ پھر گئی

بھَیڑی موت دی کال سیاہی

کوئی اخباری مل جاندا تے

ایہہ وی خبر تے وا واہ آہی

۔ ۲ ۔

سڑک کنارے بس وے دوالے

لوکی سن کجھ ولٹے ہوئے

کُجھ پُلسی ، کجھ راہ جاندے سن

ویکھن وچ تے بھیڑ سی لگی

کانی جیہدی ہک چ وگی

اوہ خورے کی کر دیہووے

ہسدی ، ہو کے بھروی ہووے

خورے خبر وی جاوے گی

’’بس دے ہیٹھاں آجاون توں

اِک پردیسی جان گنوائی ‘‘

پر ایس خبر نوں پڑھنا کنّھے

پڑھیا وی تے ہس چھڈن گے

کسے دی اگ چ سڑنا کنّھے

۔ ۳ ۔

اک گواہنڈی دے ہتھاں وچ

کاگت سی اک ٹائپوں لکھیا

اکھیاں دے وچ خون سی اوہدا

دُھوڑ سی بُلھاں تے منت دی

رزق دا بوہا بھچیاتک کے

مُونہوں بول نہ سکدا سی اوہ

بھیت وی کھول نہ سکدا سی اوہ

مینوں وی اِنج پتہ لگا

اوہدی تھانویں میں ائی ساں جیئوں

(تے خورے میں ائی ہوواں گا)

اگلے دن دیاں اخباراں وچ)

چپ چپیتے کالم ویکھے

ہن ایہہ خبر پرانی ہو گئی

ایہدا چھپنا کیہڑے لیکھے

۔ ۴ ۔

اک پاگل جند جانوں گیا

آپنے نالوں اُچّے گھر دے

دروازے سی متھا لایا

اُچّے دروازے نے اوہنوں

اپنے نالوں تَڑنڈو گایا

لاش چھلیتی، خبراں چھپیاں

پڑھیاں گیاں وچ بزاراں

اوہنوں کسے نہ رانجھن کہیا

نہ ائی مرزا آکھیا کسے

اُچے دروازے دے پاروں

ہتھوں ہتھ وکیاں اخباراں

گھُلے ڈاہڈا نھیر

جیویں ہن گھُلیا اے

بَجھیا کھُل جائے پھٹ

جیویں ہن کھُلیا اے

جھلّے کوئی نہ تھاں

تیٹکراں ماراں میں

رّبا … !! اُنج کدوں

تینوں چِتیا راں میں

تھکے ہوئے مزدوری

جیئوں جُڑ جڑ جاندی اکھ

ملے دی کدیں تے اِنج ائی اسیں

اُنج تے رہئیے سی وکھ

اکھیاں اگے وچھے دِسّن

چن سورج دے پندھ

دل دے آل دوالے اُسری

اپنے ائی ڈر دی کندھ

جیہڑا پھٹ میں میلن ہارا

اوہ ائی جاوے کھُل

ایدوں ودھ وی کیہہ ہووے گی

آخر میری بھُل

دِسّن تھانویں پیا لُکاواں

دل دا کھِڑیا پھُل

ماجدؔ یار عنایت رّب دی

مہک نہ وِکدی مُل

کیسے کیسے دن سن

جیہڑے

بیت گئے نیں

اک موت تے آوے گی

آون والے دن

اک موت

میرا پِچھا نئیں چھڈ دی

خورے ایہہ کی اے؟

تینوں ویکھیاں لگدا سی

جیئوں چانن دا گُھٹ بھریا

سُتاسَوں سَوں جاندا رھیا

ہتھ ہوٹھاں تے دھریا

’’ویکھن نال میرے کدھرے

توں کھُر دی کھُر نہ جاویں‘‘

انج وی سوچ کے خورے

کنی واری ساں میں ڈریا

اج بیٹھی کلھّی میں

وَیہنے وَیہہ چلی میں

دُکھ یاداں گئیاں دے

شکلاں بھُل پیّاں دے

کیہے درد سوائے نیں

اج بیٹھی کلّھی دے

کیوں ساہمنے آئے نیں

ایہہ موسم پیاراں دا

سدھراں شنگھاراں دا

ونگاں چھنکاراں دا

تے سانجھ بہاراں دا

کی موج بناندا ایں

ایس جیئو دے پنچھی نوں

کی بول سِکھاندا اے

ایہہ بول جوانی دے

اُس پیار کہانی دے

جس کارن اکھیاں نے

ایہہ تکنا سِکھیا سی

جس کارن گلھاں نے

اِنج بھخنا سکھیا سی

جیئوں سونا بھٹھی چوں

تپ گہنا ہوندا اے

یا اتھرو اکھیاں وچ

لِشکاراں پاؤندا اے

ایہہ بول جوانی دے

اُس پیار کہانی دے

جس کارن نظراں نے

بھُنجے وِچھ جانا سی

تے بھُنجے وِچھ وِچھ کے

ماہی نوں بُلانا سی

ماپیاں دی راہیں فر

اک نویں حیاتی دا

مُڈھ بجھن لگنا سی

تے کلّھی بیٹھی دی

اکھیاں نے جگنا سی

فر جھنجھٹ پُچّھاں دے

پر بندھ منگیوے دا

فر ویلا آؤنا سی

چھاپاں وچ تھیوے دا

فراک مِک ہونا سی

فر گیت محبتاں دا

کٹھیاں بہہ چھونا سی

تے نویں حیاتی نوں

چارا ہے پاؤناسی

ویلے دے گزرن تے

اِنج گُھل مِل جانا سی

اِک دوجیوں نکھڑن تے

دل منہ وَل آنا سی

فر سوہنے ماہی نے

کُنڈی کھڑکانی سی

تے آندیاں

ویہڑے چوں

اِک جھاتی پانی سی

اُس جھاتی پیاری توں

دل باگیں کھڑنا سی

تے قصّہ پیاراں دا

فرمڈھوں چھڑنا سی

ہتھاں وچ ہتھاں دا

تانا جیہا تننا سی

اُس اکھ ملانی سی

میں مول نہ مننا سی

تے چانن نظراں دا

اَکھیاں چوں چھننا سی

فر کلھیاں بہہ کے تے

کجھ کجھیاں کہہ کے تے

سوچاں وچ پے کے تے

ترسے ہوئے رہ کے تے

جیون دیاں پندھاں نوں

گلاں وچ لیاؤناسی

گل کہندیاں جھکنا سی

کہہ کے شرماؤنا سی

زِوّیں نوں کھوتر دیاں

اُس اکھ نئیں پُٹنی سی

تے سانجھیاں سوچاں دی

میں گِیٹی سُٹنی سی

کجھُ من دیاں لوڑاں نیں

کجھُ تن دیاں لوڑاں نیں

ہر لوڑ پُجاون نوں

خورے کی تھوڑاں نیں

گلاں چوں نکلی گل

جا کتھے مکنی سی

تے زہر حیاتی دی

اِنج مونہوں تھکنی سی

سو اوہدا رہندا اے

چاہلی نیں بھُٹے دے

وِیہہ کرمو درزی دے

دَاہ نُور نکھٹے دے

ہاں دو سو گامے دا

بِل شرٹ پجامے دا

اخبار وی آوندی اے

پیا مُکے مہینہ وی

سڑ جانا موسم ایں

پیاوَ گے پسینہ وی

پکھا وی لینا ایں

سائیکل وی لینی ایں

تے کُولر پانی نوں

ایہہ سٹ وی سہنی ایں

تنخوہ اُنج رک گئی اے

تے رت کلیجے تائیں

سُندیاں ای سُک گئی اے

کی نوکر ہوئے او؟

جیئوں رزق کرائے دا

لوکی سچ کہندے نیں

کی مان پرائے دا

ایہہ چھئیاں مہینیاں دا

کی چکر چلدا اے

ایہہ درد کلیجے دا

کچرک جا کھلدا اے

کالج دے افسراو

کوئی گل چلا لیندے

رُکیاں تنخواہواں نوں

چھیتی کڈھوا لیندے

کیہے کرماں والے او

کوئی گل وی سُندے نئیں

اصلوں ائی ہارے او

ایہہ چالے ہُن دے نئیں

پرنئیں میں جھلّی آں

وَیہنے وِیہہ چلّی آں

تُسی وی بھولے او

میں وی اَن جانی آں

اِک دوجیوں وکھرے نئیں

پردُکھاں تانی آں

میں مورکھ کی جاناں

کی ٹوہر اساڈا اے

کی شان اے میری وی

کی ٹھاٹھ تہاڈا اے

افسر اکھواندے آں

جتھے وی جاندے آں

لوکاں دیاں مُکھاں تے

سدھراں دیاں رُکھاں تے

اک بُورا پیندا اے

تے میرا سوہنا اِنج

اُچا ہو بہندا اے

جیئوں چن اسمانی دی

تاریاں نوں شہ ہووے

یا ساویاں پَیلیاں وچ

جیئوں کھڑی کپاہ ہووے

پرگھرچ بیٹھے نوں

جد کلھیاں ویہنی آں

تے گُجھیاں گلاں دی

جد سوچاں پینی آں

سُکھاں دے پّلے وی

جیوڑا گھُٹ رہندا اے

رُکھاں دے تھلے وی

پرسیوں چُھٹ پیندا اے

ایس پیار کہانی دا

اوڑک وی نیڑے وے

قدرت نے ساڈی وی

جِند گھتی بکھیڑے وے

آؤنا ایں چھیتی آئی

اِک چھنکنیاں والا وی

گل تہاڈے پینی ایں

پھُلاں دی مالا وی

خوشیاں دا ہاسا وی

دل وانگ پتا سا وی

جس کھرُ کھُر جانا ایں

جس بھُر بھُر جانا ایں

بَھیناں دی وِت وی اے

جوڑے بَھترِیّاں دے

کجھ لاگ نیں کمیاّں دے

بَھیناں دیاں دِھیّاں دے

کجھ آہنڈ گواہندھی نیں

کجھ لگدے لِیندے نیں

کجھ ورقے سانجھاں دے

اوہ وی پر تِیندے نیں

تے خورے کی کی اے

کی رام کہانی ایں

ایہہ جند نمانی وی

کتھے کجھ ڈاہنی ایں

ایہہ ہسدیاں اکھیاں وی

ایہہ بھخدیاں گلھاں وی

کس کارن ہسیاں سن

کس کارن بھخیاں سن

اوہ کیہا زمانہ سی

جس مُڑ نئیں آنا سی

جد سُتی ہوئی نُوں

سی کسے جگایا نہ

تے جاگدی ہوئی نوں

سی جھولیوں لاہیا نہ

سی منہ دیا بولاں نُوں

کسے پرتایا نہ

سَکھیاں دے ہاسے سن

ہتھاں وچ گڈیاں سن

کہیے پیار دلاسے سن

گل منکے سدھراں دے

پئے سوہجھ وَدھاندے سن

سُکھ سُتّی ہوئی نوں

کیہے سفنے آندے سن

چاچے دی چِیجی وی

پُھپھی دے ستو وی

تے کپڑے لیاون نُوں

اوہ ماماں پھتّو وی

اوہ کلھیاں بہہ کے تے

کُلفاں دا پھولن وی

شادو رڑھ جانی دا

اوہ پیارا بولن دی

رکھو دا ہاسا وی

تے چھیڑ نگینو دی

منہ کھوہنا بھاگو دا

گُت پھڑنی چِینو دی

کی لاڈ سی بھائیاں دا

بَھیناں بھر جائیاں دا

تے وَڈیاں مائیاں دا

کی سماں سُہانا سی

ایس اکھ مستانی دا

کی رنگ بہاری سی

ایس اُڈ پُڈ جانی دا

پھُلاں دیاں مہکاں سن

زلفاں دیاں لہراں وچ

کی ہان وِکھیندا سی

اوہ سخر دوپہراں وچ

قدوَل اسماناں دے

جیئوں نکلی ڈالی سی

اکھیاں وچ ہاسے سن

بلُھیاں تے لالی سی

مکھڑا جیوں چن ہووے

چانن ورتاندا سی

جو ساہ وی آندا سی

مہکاں دے جاندا اسی

اکھ جاگدی ہوئی وچ

اِک سُکھدا لہراندا سی

تے زور جوانی دا

ورقے پرتاندا سی

ورقے ڈُلھ جاون دے

ورقے بھُل جاون دے

تے بھیت جوانی دے

سارے کھُل جاون دے

کیہے سجرے ویلے سن

اوہ بے پرواہی دے

کیہے خواب سہانے سن

اِک سوہنے ماہی دے

دُھر سوچ نکمی نُوں

کس وَیہنے ویہہ گئی اے

میں کُڑی ندانی نوں

ایہہ کی کجھ کہہ گئی اے

بِیتیاں ہوئیاں رُتاں دا

رونا وی کی رونا

پِیٹھی ہوئی چکی دا

جھونا وی کی جھونا

پانی وچ رِڑکے دا

چھونا وی کی چھونا

میں رُڑھ پُڑھ جانی نوں

خورے کی ہویا اے

تک مُڑھکا متھے توں

کھاڈی تک چویا اے

جُگ جیوے سوہنا اوہ

جس ٹور لیاندا اے

اگ لگے جیوڑے نوں

کی اَونسیاں پاندا اے

دُھر سوچ نکمی نوں

کس وَیہنے ویہہ گئی اے

میں کُڑی ندانی نوں

ایہہ کی کجھ کہہ گئی اے

ستی سڑی زمین تے

بدلاں دا پرچھانواں کوئی نہ

دل چ کسے دانا نواں کوئی نہ

پیار میرے دا سانواں کوئی نہ

نیلے صاف اسماناں اُتوں

ورہدی دّسے اینہن

’’رُڑیاں ہاوے‘‘ … سدھراں دیاں فصلاں

اِک دوجے نوں کہن

سُکھ دے پکھنو اپنے ای ڈرتوں

نیڑے ہو ہو بہن

آون والی موت توں پہلاں

جیئون مرنے دا شوق

جگ نوں جیون دے راہ دساں

گل وہماں دے طوق

لمی سڑک تے آل دوالے

بھرے بھرا تے رُکھ

بس دے اندر اُکرے ہوئے

کئی قسماں دے مُکھ

بس دے شیشے اندر لشکے

دوں اکھیاں دا سُکھ

بس دے ٹکٹ تے لکھیا ہویا

مونہوں گنگا دُکھ

کدیں کدیں یاد آوندی اے، اک

بُھلیاں وسریاں راہواں دی

تیز ہوا دے ہُلھیاں ورگے

اوکھیاں اوکھیاں سانہواں دی

کھڑ کھڑ ہسدیاں بُلھیاں دی

تے بھچ بھچ لیندیاں بانہواں دی

عجب جیہی اوہ رُت سی ماجد

بوہت پرانیاں چاہواں دی

سپ نوں ویکھ کے

چڑیاں اُڈن

اُڈ اُڈ کے مڑآون

جے اوہ اہنوں

پچھاڑ وی سکن

اک پل دیر بنہ لاون

رنگلے سُوہے مکھ تے

شوخ نگاہ دا زور

ہوٹھیں… پہلاں کھڑن توں

کلیاں ورگا شور

اُٹھدی مہک شباب دی

واء دی مست ہور

سڑک سی مال لہور دی

بے پرواہ جیہی ٹور

اکھیاں نوں نشیائے کے

کھچ کے دل وی ڈور

لے گئی … نال اڈائیکے

خورے کیہہ کجھ ہور

دل وچ اوہدی تاہنگ سی

جیئوں اسمان پتنگ

اکھیں سُتے جاگدے

اوہدے مکھ دے رنگ

فکراں وچ ابال سی

جیئوں تن تے جامہ تنگ

اوہ وی ادوں سی آکھدی

’’جو منگنائیں بیبا منگ‘‘

اکھ نشے دی واشنا

لہراں لیندے وال

بُلھیاں سن سیندھوریاں

گکلاں سُوہیاں لال

قد جیئوں ول اسمان دے

ٹریا جاوے خیال

انت نرالی ٹور سی

جیئوں سیتاں سمٹے سال

دل نوں پھُول نہ دیکھیا

کِیہہ سی اوہدا حال

کافر سی یا بُت سی

اوہہے سی پری جمال

اکھاں نیں…؟

کہ غضب اے خدا دا…!!

آپنیاں سانہواں دے سُکھ

خالدہ ماجد دے ناں

گھُلّے ڈاہڈا نھیر جویں ہُن گھلیا اے

بجھیا کلُل جائے پھَٹ جویں ہُن کھلیا اے

جھلّے کوئی نہ تھاں تے ٹکراں ماراں میں

ربّا! اُنج کدوں تینوں چتیاراں میں

نام کتاب: ’’میں کنّے پانی وچ آں‘‘

شاعر: ماجد صدّیقی

پہلی اشاعت: 1978

ناشر: اپنا ادارہ

بندہ پونی دی تند اے

ویلے دا چرکھا چار پھیرے بھنویں

تے اُس دی شکل ہور دی ہور

ہوویندی اے

جے بندے دے باہر دا ایہہ حال اے

تے اوہدے اندر دا حال کیہ ہو سی

تے اوہدی وفا دے دعوے

کتھوں تائیں سچے ہو سکدے نیں۔

مینڈھے تنے تے لیراں سہی

پر مینڈھے بول صدیاں دے حبثے دا لباس نیں

شیت ایہہ اس توں ای اے

جے ملاح دا حقہ سدا سکاائی رہندااے۔

ایہہ جیون تے کھنڈوری دی کھیڈ اے

جدوں واری آونی ایں

تے کٹ پینی ائی پینی ایں

کٹ دے ڈرتوں میں کھیڈائی چھوڑدیاں

ایہہ گل ہونی بڑی مشکل اے۔

جس سکھ نال بی

مینڈھی کڑمائی ہوندی اے

اس نال ناطہ ٹٹ ویندا اے مینڈھا ویاہ خبرے کدوں ہوسی۔

سدھراں تے تاہنگاں دی پینگ جھلاندیاں

ورہے ائی لنگھ گئے نیں

پرکاری دا جھوٹا حالیں اک دی نیئیں آیا

نہ آوے

میں پینگ جھلانوں تے ہاری نیئیں کھانی۔

جے مینڈھے اُتے سکھ دی چوری دا الزام ایں

تے مانھ نپ گھنو

پر انصاف وی اکھ نال ویکھو

تے میں بے دوش آں

اُنج مینڈھا وساہ کسے وینا نیہنے

کیوں جے کسے سکھی بندے نال

مینڈھی بن نیئیں آوندی

میں ہزار درد سہن دا عادی ہوواں

پر جدن بی کوئی گٹیا یا ٹھیکری

مینڈھی سطح تے ڈھٹا

ایہہ تے نیئیں ہونا

جے مینڈھے مکھ تے کوئی لہرائی نہ اُٹھے

کیوں جے مینڈھا مزاج تے پانی دا مزاج اے۔

پہلاں اس دے جے گڈی دی

ڈور ٹٹدی

میں گڈی اڈا ندا اڈااندا

آپوں کوٹھیوں تھلے پیا۔

دل اسمان نتریا ہوندا

تے سکھاں دے تارے

کتھوں گنے جانے سن پر اس پئی ہوئی گرو

ہنجواں نال بی گئی تے نیئیں

میں ہور کی خرچاں جے مینڈھی ایہہ جاگیر

مینڈھے نانویں لگے۔

رکھاں دے پیلے پتر کھوہندے رہن نال

خراں دا وارکدیں رک نیئیں سکدا

کیوں جے خزاں تے جڑاں راہیں آوندی اے

پتراس راہیں کدیں نیئیں آئی۔

مینڈھی حرص دے راکھویں کتے دے

گل وچ کڈھلی اے

خبردار جے اسانہہ تسی آکھو

نیئیں تے تہاڈے مینڈھے دیریاں گلاں

عدالیاں تا ئیں ویسن۔

انسان الف ننگا اُون ائی لگدا اے

جدن اس گوچری کوئی کم ہو وے

تے اوہ

چیڑا ہو بہوے۔

اوہ ویلا بڑا ائی بھاگوان ہوسی

جدن میندھے من دے بوہیوں

ڈرتے روہ دیاں منجیاں نکلسن

تے میں انہن کفیز دفیز کے

سکھ دا ساہ لین جو گاہوساں۔

ربا! میں نوح دی عمرنیئیں منگدا

اپنے نانویں لگیاں سیتاں وا سہاگ منگدا واں

کیوں جے بسی شے مانھ اک نیئیں بھاوندی۔

میں تاں اُون ائی جیؤنا شروع کریساں

جدن مینڈھیاں سانہواں دا زنگ بی لاہسی

میں ہوا دے نتار دیاں خبراں

چئوں پھلاں کے نکھار نال

کیکن من گھناں۔

ہر قوم تے ہر ویلے دے

آپنے کجھ لفظ ہوندے نیں

جیہڑے جیؤندے رہن

تے اوہ ویلا یا قوم بی جیؤندے رہندے نیں

مینڈھے ویلے تے مینڈھی قوم دے منہ اُتے

تے صدیاں پرانے لفظ نیں

اُنج رب انہاں لفظاں نوں قبولی رکھے

تے اوہدی شان ایں

نیئیں تے ایہہ گل چھڑن جوگی تے کوئی نیئیں۔

اوہدی ذات دے پرچار نوں تے

اس کائنات دا اک ذرا بی گھٹ نیئیں جے میں تھڑوے چار حرف

اوہدی شان وچ واہ بی وتے

تے کیہڑا تیرماساں

میں کون ہوناں

اوہدی شان پچھانن آلا۔

فقیرا تینڈے آسطے تے

زکواۃ مہینہ ایہا ائی اے

پر مینڈھی اک اک پل

زکواۃ دا مہینہ ایں

میں جس تراں نال

تانہہ اکی آں زکواۃ دین جوگا بنیا رہیا

اوہ تران میں حرفاں دی کمائی تے

لابیٹھاں

حرف جیہڑے رب تے انسان دا پہلا ناطہ نیں

حرف جیہڑے

بندے دے اندر دا وساہ نیں

تے حرف جیہڑے میں انھیاں دی پانڈی

دیویاں آرجگائی بیٹھاں۔

ہوا گھلے تے چوہے دی کھڈی وچ بی لگدی اے

جے مینڈھے گراں بی

سکھ دی ہوا گھلی

تے مانھ ڈھنڈورے ٹپن دی ٹور نہ ہو سی

کیوں جے ہوا تے کسے بی خوشبو آں

بوہے بوہے تے ہتھوں ہتھ ونڈن دی

عادی اے۔

مینڈھیاں آساں دیاں چڑیاں

چیک چہاڑا پا دتا اے

ذرا ویکھاں تے سہی مینڈھے گھرے چ

وت کسے نخوست دا

سپ تے نیئیں آوڑیا۔

جمعراتی دی جمعراتی

جدن دا میں

پرانیاں قدراں دی خنگاہ تے دیوا بالنا چھوڑیا اے

مینڈھے نویں لباس دے تھلے

مینڈھے حبثے دے چپے چپے تے

بے یمنی دے چکت اُبھرآئے نیں

تے فساد ایہہ وے جے میں لوکاں وچ بہہ کے

چنگے رنگ کھرک بی نانہہ سکدا

کوئی ہے جیہڑا مانھ پچھلیاں ویلیاں دی

اکل موڑ وئے

انہاں چکتاں نوں کھرکن آسطے

یا مانھ وسے

جے میں آپ ائی اکل دی کوئی سیت

ٹور کے

آپنیاں آؤن آلیاں جمعراتاں نوں پچھان گھناں۔

مینڈھے گراں دے بوہے بوہے

اک سوگ اے

گئے گواچے سکھاں دا سوگ

تے بندے بندے دی زبان تے

ایہہ ائی گل اے

جے کوئی اللہ لوک ملے

تے گراں دا کڑا دوائیو

پر اوہ اللہ لوک آوے کتھوں

خلقت تے ساری وی ساری

دنیا دار ہو گئی اے۔

جے کجھ پلے ایہنے

تے مینڈھے ناں تے

آپنیاں دعاواں دا

بکرا کوہ کے ونڈو

نیئیں تے مینڈھی بے حسی دی

موت وی پھوڑی

تہاڈا سارے دا سارا جمع جتھا

اپنے نال لے ڈبسی۔

مانھ ڈولہے تے نبھن جوگا بہٹا چاہی دا اے

جس وچ بوہت سارے تویت ہون

صحت دے تویت

عزت دے تویت

رزق دے تویت

کیوں جے مینڈھی بانہہ

بہٹے دے بوجھ نال تے سج ویسی

مخنت دا بھار

اس توں چایا نیئیں وینا۔

مینڈھے حبثے تے مینڈھیا وڈیاں دے

کرتوتاں دا اُٹھاء اے

جے ہو سکنے تے مینڈھے بوہے توں باہر

آپنیاں سرتاں دا دھواں پائیو

تاں جے مانھ کسے دا الاء نہ پورے

نیئیں تے جے مانھ کوئی پچھن آوڑیا

تے مینڈھیاں وڈیاں دے کرتوت

ننگے تھی ویسنے

وت مانھ تسی کجھ نہ اکھئیے۔

پنڈ دا پنڈستا اے

تے میں جاگداواں

کیوں جے مینڈھے ہان دیاں لوکاں دی

سکھ چوگ دا کھوج مینڈھے ذمے ایں

جہنوں میں جگر ایتاں دے تیشے نال

ویلے دے پہاڑ چوں کڈھ لیاونا ایں

جے میندھی اکھ بی لگ گئی

تے مینڈھے پنڈدا کی بنسی۔

میں گئیاں گواچیاں قدراں دا مزارآں

مینڈھے کول کی اے

جے میں کسے آں دیاں

بس اک آساں داساہ پیروہن جیہڑا مینڈھے حبثے دا ستر اے

کجھ سوچاں دے منکے

جیہڑے میں گل وچ پانی پھرنا

تے ہمتاں دا اک سوٹا

جیہڑا مینڈھیاں تھیکنویاں دی ٹیک اے

باقی اللہ اللہ تے خیر سلا

اُنج ایہہ ہے

جے اس بہروپ نال

لوک آپنی منتاں دی مٹھی روٹی ونڈیندیاں

اس روٹی اُتے

میں کولوں دعا خیر ضرور راکھویندے نیں۔

مینڈھے دا ندں دی جوڑی

بڑی منہ زور اے

اک اکی پلدا تندا اے تے دوجا دوجے پلے

کوئی ہالی مانھ دسے

جے عشق تے عقل دی جوگ نال

میں جیؤن کھیتری دی مٹی

پرت دی سکساں یا نیئیں۔

خبرے اوہ کس کھبانی دا وٹا رہیا

جیہڑا جیؤن دی پہل سمے دی فصل آں

چنج لاندیاں ائی

شاں کر کے مینڈھے سرے توں لنگھیا

تے ہن تائیں میں ستا ستا وپھل وِپھل جانا واں۔

کڑئیے چنگا کریں تے

مینڈھے دارہس کے نہ تک

کیوں جے تینڈھے پل بھروے ہاسے آں

سانبھن آسطے

مانھ عمراں دی جھولی دی جھول کھلارنی پوسی۔

کھلاڑے اُتے سٹے ہون

تے لالیاں کا بی آپنی آپنی چوگ

ونڈاؤن آوندے نیں

میں اپنی مراواں دی فصل چوں

کسے آں کیہ دیساں

جس جیؤن دی چری وچ

حالیں ہل بی نیئیں جوتریا۔

مینڈھے درو دے گاؤن بڑے ملے نیں

تسی اکھیندے او

میں چپ کرونجاں

مینڈھی زبان تے قبر دی کھٹا لی وچ بی

چلدی ائی رہنی ایں

کیوں جے میں

اوہ کجھ آپنی اکھیں ڈٹھا اے

اجیہڑا باوے آدم دے سفر توں

مینڈھے آپنے سفر تک

میں اُتے ورتیا اے۔

میں جدن نکا جیہا اوس

مینڈھے آسطے ایہہ دنیا

بڑی ائی وڈی اہی وت جدن مینڈھے قدم کھلے

تے ایہہ دنیا مینڈھے ہتھ دا کھڈونا بن گئی

سوال ں صرف ایہا کجھ اے

پئی جدن اس دے حبثے تے

مینڈھی قبردا کھریڈا ابھرسی

اون کون وڈا ہوسی

میں یا ایہہ دنیا

جیہڑا انسان آں

تے دنیا

جیہڑی مٹی دی ڈھیری اے۔

چٹیاں لوکاں آپنے من وی کالک

ہور کسے آسطے نیئیں تے آپنے آسطے

ضرور دھولئی اے

تے آپنیاں راتاں جاگ جاگ تے گزاریاں نیں

اسیں کالے لوک

اپنے منہ دی کالک وی نا نہہ دھو سکے

کیوں جے اساں آپنے دو وی

سوں سوں دے گزارے نیں

نیئیں تے انج نہ ہوندا

جے انہاندے کول ساڈے آسطے بروودے گولے ہوندے

تے ساڈے کول انہاندے آسطے

لسیاں آلے مہنے

اوہ چن تے پر اسیں تے انہاں تائیں بی

نہ اپڑ سکے

چھڑے مڑے تاریخاں دے حوالے بھلا کیہ کرن۔

لوکو مینڈھیاں بانہواں کپ لئو

مینڈھا نک وڈھ ویو

مانھ لو لہا کرویو پر مینڈھا ڈھڈ نہ پھاڑنا

کیون جے وت تہاڈی خیرات لین آسطے

میں جیہا بے سرتا

اس جہان وچ تہانوں

ہور کوئی لبھنا نیئیں ایں۔